Diyarbakır Sıcaklarına Dayanıklı Çim Türleri
Ekim 10, 2025
Yaz Aylarında Diyarbakır’da Çim Sulaması Nasıl Olmalı?
Ekim 10, 2025
kahverengi-yama-hastaligi-ile-mucadele-yontemleri
Kahverengi Yama Hastalığı ile Mücadele Yöntemleri
Kahverengi Yama Hastalığı (Brown Patch), çim yüzeylerinde aniden oluşan kahverengi lekelerle kendini gösteren, Rhizoctonia solani adlı mantarın neden olduğu bir hastalıktır. Diyarbakır gibi sıcak ve düşük nem oranına sahip bölgelerde yaz aylarında, özellikle hatalı sulama ve gübreleme koşullarında hızla yayılır. Bu rehberde, hastalığın nedenlerini, belirtilerini ve hem doğal hem profesyonel çim hastalığıyla mücadele yöntemlerini bulacaksınız.
Kahverengi Yama Hastalığı Nedir?
Kahverengi yama hastalığı, çim bitkilerinin yaprak ve kök bölgesinde gelişen mantar kaynaklı bir enfeksiyondur. Etmen, özellikle Rhizoctonia solani türüdür ve genellikle sıcak (25–35°C) ve nemli ortamlarda aktif hale gelir.
- En çok etkilenen türler: Pennisetum clandestinum, Paspalum, Festuca arundinacea
- Görülme dönemi: Mayıs – Eylül arası
- İlk belirtiler: Dairesel, açık kahverengi lekeler (5–50 cm çapında)
Görsel alt etiketi önerisi: “kahverengi yama hastalığı çim görüntüsü”
Hastalığın Belirtileri ve Teşhisi
Hastalığın ilk evrelerinde çim yüzeyinde sarımsı halkalar oluşur. İlerleyen dönemde bu halkalar genişleyerek birbirine karışır ve tüm alan kahverengiye döner.
- Yaprak uçları sararır, dokular kurur.
- Toprak yüzeyinde beyazımsı mantar miselleri (özellikle sabah erken saatlerde) görülebilir.
- Kök sistemi zayıflar, çim örtüsü seyrelir.
Eğer sabah erken saatlerde çim üzerinde örümcek ağı benzeri beyaz tabaka görüyorsanız, bu genellikle Rhizoctonia mantarının aktif olduğunu gösterir.
Diyarbakır İkliminde Görülme Nedenleri
Diyarbakır’ın yaz aylarında 40°C’ye yaklaşan sıcaklıkları, gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkı ve yetersiz hava sirkülasyonu, hastalık riskini artırır. Aşağıdaki koşullar bu hastalığın yayılmasında başlıca etkenlerdir:
- Gece geç saatlerde yapılan sulama
- Aşırı azotlu gübre kullanımı
- Yoğun biçim (çok kısa kesim) uygulamaları
- Zayıf drenaj veya hava sirkülasyonunun az olduğu alanlar
Bilimsel Temelde Mücadele Yöntemleri
Kültürel Önlemler (Doğal ve Kalıcı Yöntemler)
- Sulama Zamanlaması: Sulamayı sabah erken saatlerde (05.00–08.00 arası) yapın. Gece yapılan sulama, yüzey nemini artırır ve mantarın çoğalmasını kolaylaştırır.
- Biçim Yüksekliği: Çimi aşırı kısa biçmeyin. 3–4 cm yükseklikte bırakmak kök sağlığını destekler.
- Hava Sirkülasyonu: Özellikle kenar bölgelerde gölgeleme azaltılmalı, hava akımı sağlanmalıdır.
- Gübreleme Dengesi: Azot fazlalığı yerine dengeli NPK (10-10-10) gübre tercih edin.
Kimyasal Mücadele (Profesyonel Uygulama Gerektirir)
Eğer hastalık ilerlemişse, sistemik etkili fungisitler kullanılabilir. Ancak aynı etken maddeyi sürekli kullanmak direnç oluşturur.
| Etken Madde | Uygulama Dönemi | Not |
|---|---|---|
| Azoxystrobin | İlk belirtiler görülünce | Koruyucu ve tedavi edici etki |
| Propiconazole | 10–14 gün arayla | Yüksek sıcaklıkta dikkatli uygulanmalı |
| Mancozeb | Yağış sonrası dönemlerde | Koruyucu etki sağlar |
Not: Kimyasal uygulamalarda mutlaka ziraat mühendisi danışmanlığı alınmalıdır.
Biyolojik Çözümler
Son yıllarda Trichoderma harzianum ve Bacillus subtilis içeren biyolojik fungisitler, hem çevre dostu hem de direnç yönetimi açısından etkili sonuçlar vermektedir. Bu tür ürünler özellikle organik bahçe ve peyzaj alanlarında tercih edilebilir.
Koruyucu Bakım Programı (Yıllık Plan)
| Dönem | Uygulama | Açıklama |
|---|---|---|
| İlkbahar | Toprak havalandırma + gübreleme | Kök gelişimini destekler |
| Yaz | Sabah sulama + hastalık kontrolü | Rhizoctonia riskini azaltır |
| Sonbahar | Tohum takviyesi | Zayıf alanların yenilenmesi |
| Kış | Minimum biçim ve drenaj kontrolü | Toprak sıkışmasını önler |
Ziraat Mühendisi Desteği Neden Önemlidir?
Kahverengi yama hastalığı, yanlış teşhis edildiğinde birkaç haftada tüm çim alanını tahrip edebilir. Bir ziraat mühendisi tarafından yapılacak basit bir toprak ve yaprak analizi, hangi etken maddenin veya yöntemin kullanılacağını netleştirir. Bu sayede hem maliyet düşer hem de çim alanı kalıcı olarak sağlığına kavuşur.
İç bağlantı önerisi: “Benzer sorunlar için Çim Sararması Neden olur ve Nasıl Önlenir yazımızı inceleyin.”
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
1. Kahverengi yama hastalığı ne kadar sürede geçer?
Doğru sulama, dengeli gübreleme ve uygun fungisit uygulamasıyla 10–20 gün arasında iyileşme görülür.
2. Hastalık tekrarlar mı?
Evet, yüksek nem ve yanlış bakım koşulları devam ederse her yıl yaz aylarında yeniden ortaya çıkabilir.
3. Doğal ilaçlar işe yarar mı?
Trichoderma bazlı biyolojik preparatlar erken dönemde kullanıldığında etkili sonuç verir.
Kaynakça / Bilimsel Referanslar
- FAO Grass Disease Management Reports, 2022
- TAGEM Bitki Sağlığı Dairesi Yayınları – “Çimlerde Fungal Hastalıklar” (2023)
- Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Toprak ve Bitki Sağlığı Laboratuvarı Notları
- University of Florida Turfgrass Management Manual (2021)
